Nowe przepisy dla kierowców w 2025 roku. Co się zmienia w Polsce

Kodeks drogowy zmieniał się w ostatnich latach częściej niż w całej poprzedniej dekadzie i część zmian nadal zaskakuje kierowców na drodze. Stan na początek 2025 roku – co obowiązuje, co weszło niedawno i co ma szczególne znaczenie przy aucie z wypożyczalni – wygląda tak.

Aktualizacja (2026): ustawa z 4 grudnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1872) zmieniła zasady przepadku pojazdu z mocą od 29 stycznia 2026 r. Zgodnie z art. 44b § 5 pkt 1 i § 6 Kodeksu karnego, gdy pojazd nie jest wyłączną własnością sprawcy – a tak jest przy aucie z wypożyczalni – sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w kwocie od 5 000 do 500 000 zł zamiast przepadku równowartości. Obowiązkowy przepadek własnego pojazdu dotyczy sprawcy z zawartością alkoholu co najmniej 1,5 promila. Poniższy tekst opisuje stan na datę publikacji, czyli początek 2025 roku.

Punkty karne kasują się po roku

Od jesieni 2023 punkty karne są usuwane z ewidencji po roku od zapłacenia grzywny, a nie po dwóch latach. Liczy się data zapłaty, nie data wykroczenia, więc mandat nieopłacony przez pół roku wydłuża okres, w którym punkty widnieją w systemie.

Wrócił też kurs reedukacyjny w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego, który pozwala zredukować liczbę punktów. Nie dotyczy kierowców w okresie próbnym ani osób, które przekroczyły limit.

Limity pozostały bez zmian: 24 punkty dla kierowcy z pełnymi uprawnieniami i 20 punktów w okresie próbnym, czyli przez pierwszy rok od uzyskania prawa jazdy. Przekroczenie oznacza skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji albo cofnięcie uprawnień.

Konfiskata pojazdu za jazdę po alkoholu i wynajęte auto

Od marca 2024 obowiązują przepisy o przepadku pojazdu prowadzonego przez nietrzeźwego kierowcę. Sąd orzeka go przy określonych poziomach alkoholu we krwi i przy recydywie, a przy spowodowaniu wypadku w stanie nietrzeźwości przepadek jest zasadą.

Dla wynajętego auta ma to szczególny skutek. Sąd nie odbiera pojazdu właścicielowi, który nic nie zawinił. W stanie prawnym na początek 2025 roku, gdy sprawca prowadził cudzy samochód, sąd orzekał wobec niego przepadek równowartości pojazdu. Nawiązka na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie nie niższej niż 5 000 zł była rozwiązaniem dla węższego przypadku – kierowcy, który prowadził cudze auto, wykonując czynności zawodowe lub służbowe. Najemca auta z wypożyczalni w tej grupie się nie mieścił. Co obowiązuje dzisiaj, mówi ramka na początku tekstu.

To nie kończy jego odpowiedzialności, a poszczególne wątki trzeba rozdzielić. Po pierwsze, obowiązkowe OC działa wobec poszkodowanego: osoba, w którą wjechał nietrzeźwy kierowca, dostaje odszkodowanie od ubezpieczyciela. Po drugie, ubezpieczyciel może potem wystąpić do sprawcy z roszczeniem zwrotnym; katalog takich przypadków jest zamknięty i obejmuje m.in. prowadzenie w stanie nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu, pod wpływem środków odurzających, bez wymaganych uprawnień, zbiegnięcie z miejsca zdarzenia oraz przypadki, w których pojazd wszedł w posiadanie sprawcy wskutek przestępstwa (art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Po trzecie, za szkodę w samym wynajętym aucie odpowiadasz na zasadach zapisanych w umowie najmu – nie zakładaj, że pokryje ją ubezpieczenie. Do tego dochodzi sprawa karna, zakaz prowadzenia i unieruchomienie pojazdu na miejscu kontroli.

Pierwszeństwo pieszych i odległość między pojazdami

Zmiany z połowy 2021 roku wciąż budzą spory na drodze, więc przypomnienie ma sens.

Pieszy ma pierwszeństwo na przejściu, a także w chwili wchodzenia na nie. Kierowca zbliżający się do przejścia ma obowiązek zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość i ustąpić. Wyjątkiem jest tramwaj, przed którym pierwszeństwo ma pieszy dopiero na samym przejściu. Pieszy nie może przy tym korzystać z telefonu w sposób ograniczający obserwację, wchodząc na jezdnię.

Na autostradzie i drodze ekspresowej obowiązuje minimalna odległość od poprzedzającego pojazdu, wyrażona w metrach jako połowa aktualnej prędkości w kilometrach na godzinę. Przy 120 km/h jest to 60 metrów. Zasady nie stosuje się przy manewrze wyprzedzania.

W terenie zabudowanym obowiązuje 50 km/h przez całą dobę. Dawne rozluźnienie do 60 km/h w nocy zniknęło.

Mandaty i taryfikator

Górna granica grzywny w postępowaniu mandatowym to 5 000 zł, a przy zbiegu wykroczeń 6 000 zł. Taryfikator przewiduje kwoty rosnące skokowo z wielkością przekroczenia prędkości: kilkaset złotych przy trzydziestu kilometrach ponad limit i kwoty czterocyfrowe powyżej pięćdziesięciu. Za powtórzenie tego samego wykroczenia w ciągu dwóch lat stawki są podwajane.

Przekroczenie prędkości o więcej niż 50 km/h w terenie zabudowanym nadal skutkuje zatrzymaniem prawa jazdy na trzy miesiące. Przy wynajętym aucie oznacza to również koniec najmu, bo osoba bez uprawnień nie może prowadzić pojazdu, a przekazanie kierownicy komuś spoza umowy jest osobnym problemem, o którym piszemy w tekście o dodatkowym kierowcy w umowie.

Kwoty i zasady taryfikatora bywają nowelizowane w trakcie roku. Przed powołaniem się na konkretną liczbę sprawdź aktualne rozporządzenie, bo artykuł nie jest źródłem prawa.

Dokumenty: czego nie trzeba już wozić

Kierowca z polskim prawem jazdy nie musi wozić tego dokumentu przy sobie na terenie Polski. Policja sprawdza uprawnienia w systemie. Nie zwalnia to z posiadania ważnego prawa jazdy, a jedynie z obowiązku okazania plastiku.

Poza granicami Polski zasada nie działa. Zagraniczna kontrola żąda fizycznego dokumentu i aplikacja w telefonie jej nie zastąpi. Przy wyjeździe za granicę prawo jazdy wraca więc do portfela, razem z dowodem osobistym albo paszportem.

Aplikacja mObywatel ma moc prawną przy okazywaniu tożsamości i uprawnień w kraju. Do podpisania umowy najmu potrzebne są jednak prawo jazdy i drugi dokument tożsamości w formie, którą da się skopiować do umowy.

Zmiany, o które pytają najemcy

Przy wynajmie dochodzą do tego dwie sprawy.

Pierwsza dotyczy badań technicznych i przeglądów. Terminy badania okresowego liczą się od daty pierwszej rejestracji i wynikają z dowodu rejestracyjnego pojazdu. Za ich pilnowanie odpowiada właściciel, czyli wypożyczalnia, a nie najemca. Przy wynajmie długoterminowym termin bywa jednak w środku okresu najmu i wtedy umawiamy się na dzień, w którym auto trafi do naszego warsztatu.

Druga dotyczy przewozu dzieci. Foteliki i podstawki są wymagane dla dzieci poniżej 150 centymetrów wzrostu, z wyjątkami opisanymi w kodeksie. Zasada nie zmieniła się od lat, ale w busie dziewięcioosobowym pojawia się pytanie o liczbę miejsc z mocowaniem Isofix i pasami trzypunktowymi. To ustala się przed wyjazdem, przy rezerwacji, a nie przy pakowaniu.

Co to zmienia dla najemcy

Praktycznie sprowadza się to do tego:

• Mandat zapłacony od razu skraca okres, przez który punkty są w ewidencji.
• Alkohol za kierownicą wynajętego auta to dotkliwa sankcja majątkowa orzekana przez sąd (dziś nawiązka na rzecz Skarbu Państwa od 5 000 zł), odpowiedzialność za szkodę w aucie na zasadach z umowy, możliwe roszczenie zwrotne ubezpieczyciela i sprawa karna.
• Utrata prawa jazdy w trakcie najmu przerywa umowę i wymaga natychmiastowego kontaktu z wypożyczalnią, bo auto musi wrócić z uprawnionym kierowcą.

Do końca 2025 roku zapowiadane są kolejne zmiany, między innymi w zakresie badań lekarskich kierowców i cyfryzacji dokumentów pojazdu. Dopóki nie zostaną ogłoszone w Dzienniku Ustaw, nie mają dat, więc nie ma sensu ich tutaj wpisywać. Aktualny stan przepisów znajdziesz na stronach rządowych i w serwisie Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.

Przy wynajmie

Umowa najmu określa, kto może prowadzić auto, w jakim stanie ma wrócić i co dzieje się przy szkodzie. Zasady, kaucje i warunki zebraliśmy w ważnych informacjach. Autem może kierować osoba wskazana w umowie albo upoważniona przez najemcę na piśmie, po ukończeniu 21 lat i z prawem jazdy od co najmniej dwóch lat. Zgłoszenie dodatkowego kierowcy przy podpisywaniu umowy zajmuje chwilę i oszczędza problemów, gdyby przyszło zmienić się za kierownicą w trasie.